 |
|
|
|
Zirrikituetatik begira
|
|
Nola joka
|
|
Josu Lartategi
|
|
 |
Bizitzaren aurrean nola joka daitekeen pentsatu dut, artista batzuek artearen aurrean nola jokatu zuten ikusirik, ekintza artistikoa nola gauzatu zuten azterturik. Pissarro lasai eta barearen eszenek airean, denboran dilindan dirudite, eternitatearen hariek gidatuko bailuten dena. Horiei begiratu eta batek ez du sumatzen diru arazorik bertan, ez du ematen Pissarro estuasun ekonomikoek jota zegoela. Funtsean, gehiago pentsaturik, ez dakigu Pissarrok zer sentitzen zuen, gose edo triste zegoen, pozik edo asperduraz; funtsean, ez dakigu hari buruzko ezer, ederto ezkutatzen delako paisaien baretasun horretan. Van Gogh, aldiz, ezin da inoiz paisaiaren atzean ezkutatu, kanpoaldea barnealdearen pieza ahokatua delako, barne sentimenduen ispilu deformatua edo.
Toulouse-Lautrec ez da inplikatzen, ez ditu bere dramak eta minak esplizitatzen, baina eszenarekin argi uzten du bere posizioa, bere jarrera, argi dago bere bihotza non eta norekin dagoen, begirada noren aldekoa den; eszena jakin bat eta ez beste bat erretratatzearen zergatia bere posizionamenduan dago, kronista da, baina ez doakoa.
Caravaggio, aspaldikoa izanagatik, eszena erlijioso edo mitikoak agertuagatik, eliza-munduko gizonek lana erosiko diotela jakinagatik, koadroan inplika-tzen da, amorruzko begiradarekin, errealitatearen krudeltasunarekin. Frantsesen Luis Deuna elizako kaperan ageri dena, nire ustez, harrigarria da, erakargarriagoa baita borrero gazte eder gihartsua San Mateo agure zimel koittadua baino. Bizitzan denetiko jokabideak ditugu. Batzuk Pissarro bezala dabiltza, airean dilindan, nondik datozen eta nora doazen ez dakigula, pertsona interesgarriak baina atzemanezinak, opakoak. Beste batzuk gardenak dira, Van Goghen modukoak. Hirugarrentxoak Lautrec bezala ikusten ditut, nolabait esateko beren minak eta dramak ahazteko beste nonbait jartzen dutelarik arreta osoa; argi dakusazu mundua nola ikusten duten, baina ez dizute beren burua osotasunean agertuko, beretzat gordeko dute dena. Akabukoak Caravaggio dira, praxia eta teoria txintxo uztartzen dituen jende inplikatua, enparauentzat sarri "putridum et foetidum".
Azter beza nork berea. |
|
|
|
|
|
|
